Optionen > Rauden auf alten Bildern | Rauden heute | Zisterzienser | Lage

Krawarn Schloß
Nazwa miejscowości Rudy pochodzi od nazwy rzeki przy klasztorze (odkryte przez cystersów rudy żelaza barwiły wodę na rudy kolor) lub jak podaje inne wersja od rud żelaza eksploatowanych przez miejscową ludność.

W 1238 roku kapituła generalna cystersów zaleciła opatom z Mogiły i Sulejowa wizytację terenu wyznaczonego pod nowy klasztor w miejscowości Woszczyce, w diecezji krakowskiej nieopodal Orzesza.
Z nieznanych przyczyn klasztor powstał w Rudach nad rzeką Rudą, w połowie drogi między Gliwicami a Rybnikiem i Gliwicami a Raciborzem, na szlaku handlowym w diecezji wrocławskiej. Miejsce pod nowy klasztor wybrane zostało przez mnichów z Jędrzejowa. Za fundatora uchodzi książę opolski Władysław.
Początki klasztoru rudzkiego wiążą się z okresem 1252—1258. Opactwo w Rudach powstało w trzech fazach. W pierwszym okresie, po przybyciu cystersów z Jędrzejowa, powstał kościół oraz wschodnie i zachodnie skrzydło klauzury. W drugiej fazie budowy (przełom XIII /XIV wieku) zostało przedłużone skrzydło wschodnie klauzury. W ostatniej fazie przebudowano zachodnie skrzydło klauzury i zbudowano krużganek zachodni. Zakończenie prac budowlanych można wyznaczyć na koniec XV lub początek XVI wieku.

Pierwotne uposażenie klasztoru rudzkiego nie było duże. Około 1260 r. składało się nań siedem wsi oraz pewne, nie skolonizowane jeszcze tereny. Podstawą działalności rudzkich cystersów początkowo było rolnictwo, hodowla bydła i trzody Opactwo rozwijało warzywnictwo, sadownictwo, bartnictwo i leśnictwo, zajęło się również produkcją wełny owczej i pszczelarstwem. Produkowano wosk, miód pitny i likier; istotna była również gospodarka leśna i hodowla ryb w sztucznych stawach. Na terenie klasztoru i w dobrach klasztornych były winnice, kuźnie, smolarnie jak również klasztorna huta szkła, gdzie w latach 1712 – 1740 produkowano szkło okienne, karafki, zwierciadła, dzbanki, butelki, naczynia i perełki, a wyroby eksportowano w głąb Austrii. Ponadto Klasztor posiadał własne kopalnie rudy, które były czynne jeszcze w 1756 r.

Prawdopodobnie już w XIV powstała w Rudach pierwsza przyklasztorna szkoła dla chłopców, której celem było przygotowanie do życia zakonnego i kapłaństwa. Za rządów opata Józefa II w latach 1713 – 1715 wybudowano drewnianą, wiejską szkołę dla dzieci, z której w XIX w powstała szkoła gminna. Klasztor zaopatrywał biednych uczniów w żywność i ubiory. Następnie szkoła klasztorna przekształcona została w męskie, prawdopodobnie pierwsze na Górnym Śląsku, gimnazjum realne, przy którym utworzono konwikt młodzieży szlacheckiej. Na początku w czterech klasach uczyło się 17 uczniów. Nauczano w nim greki, geografii, muzyki, śpiewu, przyrody, historii oraz francuskiego i włoskiego. W 1748 r. wybudowano przy klasztorze salę teatralną, w której wielokrotnie odbywały się akademie i sztuki przygotowane na specjalne okazje. Od 1765r przy rudzkim klasztorze funkcjonowała przez 11 lat wyższa uczelnia, w której przygotowywano kandydatów na nauczycieli, a dwa lata później uruchomiono kurs filozoficzny. Przez 66 lat wykształciło ponad dwa tysiące absolwentów, z których ponad pół tysiąca zostało duchowymi.

Z biegiem czasu rosła pozycja klasztoru i jego opatów, którzy zajęli pierwsze miejsce wśród wszystkich prałatów na Górnym Śląsku. W 1510 r. opat Mikołaj IV uzyskał od papieża prawo noszenia insygniów pontyfikalnych.

Opaci rudzcy stracili swoje uprawnienia dopiero po przejęciu większości Śląska przez Prusy. Wieki XV, XVI oraz 1 poł. wieku XVII nie były na ogół korzystne dla klasztoru rudzkiego. Wojny husyckie, reformacja, wreszcie wojna trzydziestoletnia przyniosły zniszczenia, rozprężenie spotęgowane jeszcze niezbyt fortunnymi rządami niektórych opatów, zwłaszcza w XVI w. Największe zniszczenia notujemy w 1627 roku, kiedy wojska gen. Mansfelda splądrowały klasztor. Klasztor został gruntownie przebudowany po raz pierwszy w latach 1671-1680, pod kierunkiem mistrza murarskiego Melchiora Wernera z Nysy w okresie rządów opata Andrzeja Emanuela Pospela (1648—1679). Zmiany dotyczyły budynków klasztornych i zakrystii przy kościele. Na północ od klaustrum wzniesiono pałac opacki. W latach 1723-1726 do południowego ramienia transeptu została dobudowana kaplica mariacka. Częste przebudowy Klasztoru przyczyniły się do utraty średniowiecznego charakteru obiektu. Po sekularyzacji w 1810 r. z kościoła usunięto część wyposażenia. W 1820 r. dobra klasztorne otrzymał od rządu pruskiego landgraf Wilhelm Amadeusz von Hessen-Rothenburg. Po bezpoto­mnej śmierci landgrafa posiadłości przejął jego siostrzeniec, Wiktor von Hohenlohe-Waldenburg--Schillingsfiirst, który zaczął przebudowywać klasztor na siedzibę magnacką. Zmiany dotyczyły bardziej otoczenia niż samej bryły klasztoru. Wyburzona została większość budynków gospodarczych. Wytyczono i założono park. Według opisu z tych lat rudzki pałac magnacki liczył 120 sal, halsów, gabinetów, pokojów gościnnych z łazienkami, buduarów itp. Dobra te pozostały przy tym rodzie do 1945 r. W styczniu 1945 r. budynki podpalone zostały przez sowieckich żołnierzy. Pożar zniszczył rezydencję książęcą, a w kościele naruszył główne elementy konstrukcyjne. W wyniku tych uszkodzeń wkrótce runął filar środkowy nawy, zawaliła się też część sklepień. W 1947—1950 świątynię odbudowano. Usunięto przy tym pozostałości XVIII wiecznych stiuków, ukazując ceglany wątek murów. W latach 70 XX wieku rozpoczęto remont budynku klauzury i opactwa. Do 1986 roku odgruzowano część wnętrz klasztornych jak również wymurowano na nowo niektóre fragmenty klasztoru. W okresie 1989—1992 odnowiono kaplicę mariacką, która ocalała z pożaru, a następnie fresk w kopule kaplicy Świętego Krzyża. W roku 1995 gruntownej renowacji poddano fasadę główną. Dzięki staraniom Proboszcza, ks. Bonifacego Madli, Biskup gliwicki Jan Wieczorek podniósł przyklasztorny kościół Wniebowzięcia NMP w Rudach do rangi Diecezjalnego Sanktuarium Matki Boskiej Rudzkiej. Dekret erygujący wystawiono 28 maja 1995 roku. Uroczystość odpustowa Sanktuarium ku czci Matki Boskiej Rudzkiej została wyznaczona na dzień 31 maja - święto Nawiedzenia NMP. Dziś sanktuarium jest licznie odwiedzane przez zorganizowane jak i indywidualne grupy pielgrzymów. Prace nad rekonstrukcją, odbudową i poddaniem konserwacji Zespołu Klasztorno- Pałacowego nasiliły się w 1998 roku, kiedy pocysterski obiekt stał się własnością Kurii Diecezji Gliwickiej.   


Rewitalizacja i konserwacja Zespołu Klasztorno-Pałacowego w Rudach na Europejskim Szlaku Cysterskim

W 1998 roku Zespół Klasztorno- Pałacowy w Rudach wraz z przyległym do kościoła parkiem przekazano na własność Diecezji Gliwickiej w którym utworzono Ośrodek Formacyjno-Edukacyjny.
Pocysterski, pałac rudzki mający przeszło 700 lat obiekt, nie tak dawno również siedziba książęca, jest jednym z najcenniejszych architektonicznych zabytków Górnego Śląska leżący na terenie parku krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”.
Zespół Klasztorno-Pałacowy składa się z trójskrzydłowego średniowiecznego klasztoru pocysterskiego tworzącego czworoboczny wirydarz z dobudowanymi skrzydłami barokowej rezydencji pałacowej, oraz przylegającego kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny będącego najstarszym obok kościoła Matki Bożej w Raciborzu sanktuarium maryjnym Górnego Śląska, uhonorowanego w 1999 roku przez Ojca Świętego Jana Pawła II, który poświęcił korony dla znajdującego się w bocznej kaplicy kościoła cudownego wizerunku Matki Bożej Pokornej.
W 1990 roku Rada Europy, biorąc pod uwagę bogactwo dziedzictwa cysterskiego podjęła decyzję o utworzeniu szlaku turystycznego drogami cystersów w ramach międzynarodowego programu „europejskich dróg kulturowych”.
Szlak biegnie od Portugalii przez Francję – kolebkę Zakonu Cysterskiego – Niemcy, aż po Polskę. Uroczyste otwarcie europejskiego szlaku cysterskiego w Polsce nastąpiło w 1990 roku w opactwie cystersów w Mogile.
Zespół Klasztorno- Pałacowy w Rudach leży, na jednej z czterech polskich pętli Szlaku Cysterskiego, tzw. pętli Śląskiej z byłymi opactwami w Rudach. Krzeszowie, Henrykowie, Kamieńcu Ząbkowickim, Lubiążu i Trzebnicy.
Zabudowania klasztorno- pałacowe zniszczone w wyniku działań wojennych w ostatnich dniach II Wojny Światowej od 1945 roku nieużytkowane i niezabezpieczone ulegały stopniowej degradacji. Od tego czasu zabezpieczono obiekt przed dalszą degradacją i część pomieszczeń budynku przygotowano tak, by udostępnić je zwiedzającym. Organizowane są w nim liczne imprezy kulturalno –oświatowe.
Na przykład w 2006 r. odbyła się już X edycja koncertów muzyki poważnej w Rudzkim kościele z cyklu Muzyka w Starym Opactwie Uporządkowany i zadbany ogród służy natomiast mieszkańcom Rud i licznie przybywającym turystom i pielgrzymom.
Obecnie w kompleksie rozpoczną się intensywne prace związane z rekonstrukcją, odbudową i konserwacją obiektu pocysterskiego. Prace te zostaną przeprowadzone w dwóch etapach.
Na pierwszy pod nazwą "Rekonstrukcja Pocysterskiego Zespołu Klasztorno-Pałacowego w Rudach" diecezja gliwicka otrzymała dofinansowanie ze środków Unijnych oraz z funduszy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Drugi etap "Rewitalizacja i konserwacja Zespołu Klasztorno-Pałacowego w Rudach na Europejskim Szlaku Cysterskim" zostanie zrealizowany również ze środków finansowych Unii Europejskiej oraz z funduszy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Właścicielem Pocysterskiego Zespołu Klasztorno Pałacowego w Rudach jest diecezja gliwicka.



kontakt:


Kuria Diecezjalna w Gliwicach
ul. Łużycka 1
44-100 Gliwice
tel.   +48 (0) 32 230 71 42
Fax. +48 (0) 32 230 78 88
e-mail: info@kuria.gliwice.pl

Ośrodek Formacyjno Edukacyjny
Dyrektor : Ks Jan Rosiek
Tel.  +48 (0) 604 211 180
Fax. +48 (0) 32 410 32 81
e-mail: jan.opactwo@gliwice.opoka.org.pl



Rauden auf alten Bildern Rauden auf alten Bildern

Rauden heute

../photo/gal/rauden_new/_thb_ru07.jpg  
   

../photo/gal/rauden_new/_thb_ru08.jpg  
   

../photo/gal/rauden_new/_thb_rudy_008.jpg  
   

../photo/gal/rauden_new/_thb_rudy_009.jpg  
   

../photo/gal/rauden_new/_thb_rudy_011.jpg  
   

../photo/gal/rauden_new/_thb_rudy_012.jpg  
   

../photo/gal/rauden_new/_thb_rudy_06082002-027.jpg  
   

../photo/gal/rauden_new/_thb_rudy_06082002-031.jpg  
   

../photo/gal/rauden_new/_thb_rudy_06082002-032.jpg  
   

../photo/gal/rauden_new/_thb_rudy_06082002-073.jpg  
   

../photo/gal/rauden_new/_thb_rudy_06082002-079.jpg  
   

../photo/gal/rauden_new/_thb_rudy_301114.jpg  
   

Disabled first thumbnail page · Disabled previous thumbnail page · 1 · 2 · 3 · 4 · 5 · Next thumbnail page · Last thumbnail page

Ratibor heute
Bernhard Lazar
Bernhard Lazar